جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
100
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
زودتر ) و گردنههاى بلند مسدود مىشود و هوا براى مسافرت سخت سرد خواهد بود . برفها از ماه مارس ( اسفند ) رفتهرفته ذوب مىشود . مزيت سفر بهارى بواسطه خرمى و شادابى اراضى است كه مسافر در فصلهاى ديگر نخواهد ديد ، بعلاوه موقع نغمه پرندگان و شكوفهء گل و رياحين است و فقط از اين وسيله و راه است كه ميتوان مضمون شعر فارسى را دريافت و بالاتر از همه درازاى روز است كه سفر طولانىتر را آسان ميسازد ، ولى اين مزايا به قيمت گرماى شديد در نيمروز و حشرات موذى در شب حاصلشدنى است . از طرف ديگر در فصلهاى زمستان و پائيز هوا نيروبخش و عالى است . من هزار ميل راه طى كردم بدون اينكه قطرهء بارانى ديده باشم . در سرزمينى كه از لحاظ عدم نظافت بىشهرت نيست به صدمهء حتى يك حشره هم گرفتار نشدهام . از جهت ديگر نيز نه سبزه و صفا در ميان بود و نه منظرهاى روحافزا و با فرارسيدن زمستان ، سرما هنگام شب طاقتفرسا است . در ماههاى تابستان خروج از اقامتگاه در موقع روز دور از امكان است مسافران يا در خواباند و يا به استراحت ميپردازند و تمام سفر هنگام شب در نور مهتاب و يا در زير ستارگان درخشان طى مىشود . « 1 »
--> ( 1 ) - سرگذشت كمنظير مسافرى امريكائى اين شده بود كه بعد از شروع كردن سفر خود در فصل گرما كه بر اثر آن ناچار شد شبها حركت كند ، اشتباه ديگرى نيز مرتكب شد يعنى تحرير كتابى در باب آنچه كه نديده بود تحت عنوان « سير و سفرهاى نيمهشبانه در ايران » نويسنده آن اچ . والنتين است .